Failliete woorden (Aflevering 1)

door Lucas de Waard

Het is grappig hoe taal, beslist geen levend organisme, toch kan evolueren. Veelal tot iets lelijks. Zo is door de jaren heen een prima woord als ‘respect’ langzaam verworden tot een heel vervelend klankje. Een woord zonder betekenis, waar de gebruiker al naar gelang misbruik van kan maken. Afgelopen dagen zong het ook weer rond, als een zichzelf schor kwetterend kutvogeltje onder je raam op zondagochtend.
Het kwam allemaal zo: Een stel vijftienjarige etterbuiltjes heeft gemeend een als grensrechter optredende voetbalvader naar God te moeten trappen. Het was een “thuisvlagger”. En thuisvlaggers moeten dood.

Al gauw stak in het hierna ontvlamde debat het gedrochtje ‘respect’ zijn koppetje op. Want dat was dus waarvan de daad niet getuigd had, van respect. Respect is namelijk iemand juist nìet dood trappen. Wat het dan wel precies is, dat lijkt een beetje zoekgeraakt in het raderwerk van de tijd. Bij mij op de straathoek staat regelmatig een groepje in plastic opblaaskleren uitgedoste linkmiegels, die menen dat respect eigenlijk ‘doodsangst’ betekent. Ik geloof niet dat je daar in een taaltoets mee wegkomt, maar omwonende oude vrouwtjes hebben niettemin veel respect voor de knapen.

Overigens, in de hele grensrechter-discussie klonk het woord uit meerdere richtingen. De grensrechter had namelijk onsportief gefloten. En dat is dus ook respectloos. Of, zoals beroepsijdeltuit Peter R. de Vries het verwoordde: ‘respect moet van twee kanten komen’.
Die zin moet u even op u in laten werken. Drie kinderen trappen na een voetbalpotje de vader van een leeftijdsgenootje net zo lang op zijn hoofd en buik tot hij overlijdt, en Peter R. becommentarieert deze situatie met de woorden: ‘respect moet van twee kanten komen’.
Dat alleen al lijkt me reden genoeg het woord bij deze officieel af te schaffen. Het is beschadigd, besmeurd en in de verkeerde handen gevallen. ‘Respect’ is veranderd in geveinsd fatsoen, of juist in vrees, maar met daadwerkelijk respect heeft respect niets meer te maken.