Alleen maar minder

door Lucas de Waard

Deze column werd live voorgedragen tijdens het Brabants Dagblad nieuwscafé
in de Verkadefabriek

Alles wordt alleen maar minder. Dat hoorde ik laatst ergens, het zal wel in de bus geweest zijn.
De bus nodigt uit tot zeuren. De stoeltjes zijn er hard en vies, het is altijd bloedheet of bitter koud en de rijstijl van de chauffeur doet illegaal verkregen papieren en een ontzettende kutjeugd vermoeden. Cynisme gedijt daar uitstekend.

‘Alles wordt alleen maar minder’. Dat is niet niks.
Misschien is het waar.
Vroeger was er heel erg veel geld en kochten we alles. Nu is het geld op en moeten we de helft weer teruggeven. Niet de essentiële, saaie dingen. Zo werkt het nooit.
Je sokken, die mag je houden. Die gameboy, die ben je kwijt.
Zodra het water aan de lippen staat is ‘leuk’ het eerste dat sneuvelt. Mooi, lief en fijn zijn de volgende slachtoffers. We zuigen het leven leeg zodat het betaalbaar wordt en daarna hebben we spijt omdat we ons vervelen.
We halen de broekriem aan, flikkeren alles waar we goede zin van krijgen overboord en gaan daarna lekker een paar jaar de zeurpiet uithangen. Leven als een monnik en daar dan over mekkeren; zo pakken wij de zaken graag aan als het even tegenzit.

Zelfs jongeren doen eraan mee. Zestien-, zeventienjarigen; ze gaan niet meer stappen. Ze hangen thuis of op een parkeerplaats en drinken lauwe pils. Dat is goedkoper en ach, wie maalt er nu nog om groots en meeslepend?
Die hele ‘Onder de 18 geen druppel’-regel zal ze aan hun reet roesten. Ze hebben de verschraling omarmd en er iets anders van gemaakt. Dat kunnen ze. Daar zijn het jongeren voor. Maar resultaat is dat de rijen die tien jaar geleden nog voor iedere uitgaansgelegenheid in Den Bosch stonden verdampt zijn.
En dus gaan er tenten dicht.
Net zoals er winkels dicht gaan. Veel.
Dat levert een gek stadsbeeld op. Je kunt in Den Bosch nog steeds peperdure smeerseltjes en lelijke geurstokjes kopen – sterker; Rituals heeft meerdere verkooppunten – maar een fatsoenlijke boekenwinkel is sinds kort niet meer dan een herinnering.

Het kan u niet ontgaan zijn: Den Bosch is tegenwoordig boekhandelloos. Heinen is door Polare mee de peilloze afgrond in gesleept en bungelt aan een zijden draadje.
Dat zat eraan te komen, zegt nu half de stad gretig. Het was al tijden niks meer, en wie leest er nu tegenwoordig nog een boek? Dit is nu eenmaal zoals het gaat. Alles wordt alleen maar minder, zie je wel?

Goddank bleek dat niet helemaal waar. Ik zat afgelopen vrijdag samen met nog een schrijver of tien in een tochtige kerk te luisteren naar zeker tweehonderd man die er niet aan wilden: Heinen weg. Sommigen hadden tranen in hun ogen. Ik noteerde hun verhalen, die steeds hetzelfde klonken, maar niet minder oprecht.
Heinen moest weer Heinen worden. En dan zouden we er met zijn allen wel voor zorgen dat het nooit meer in moeilijkheden kwam.
Een kerk tjokvol eensgezindheid.
Misschien waren we te laat. Misschien niet.

In tijden dat we het hard te halen hebben, is het hart vaak het eerste dat sneuvelt. In dit geval het hart van een stad.
Onze festivals worden gekortwiekt. De kroegen lopen leeg. In Plein 79 draaien ze tegenwoordig minimal. Ik bedoel maar.
En nu is Heinen weg. Het is dat we de Sint Jan niet mogen aanraken, anders had dat telefonerende engeltje ook al lang een sloopkogel in z’n gezicht gekregen.
Het is een gek instinct, om te overleven zetten we de bijl aan dat wat leven de moeite waard maakt. Zo schijnt het te horen, hoewel eigenlijk niemand het wil.
De mensen die het hardst roepen dat alles wat leuk en luxe is wel even kan wachten, zijn de mensen met genoeg geld om het zelf gewoon te blijven consumeren.

Alles wordt alleen maar minder.
Is dat zo?
Er komt altijd spijt.
Dat hadden veel mensen die afgelopen vrijdag in die kerk stonden. Spijt van hun
e-reader, spijt van bol.com, spijt van al die stomvervelende Saskia Noort-boeken.
Sommige mensen noemen dat krokodillentranen. Ik denk dat we gewoon pertinent te stom zijn om te beseffen wat we kwijtraken.
En dat is het: Den Bosch wil Heinen niet kwijt, we waren het alleen een beetje vergeten.

De verschraling is onontkoombaar, maar het feit dat een paar honderd mensen op vrijdagochtend een omweg maken om te komen vertellen dat ze het niet accepteren biedt hoop.
Alles wordt alleen maar minder, maar dat pikken we niet.
Je moet wel heel cynisch zijn wil je daar geen lichtpuntje in zien.